Món chẳm chéo khô cơ bản của người Thái Tây Bắc

Nếu đã từng được thưởng thức những món ăn đặc sản của vùng núi rừng Tây Bắc, mà không, chỉ là thưởng thức những món ăn dân dã thôi cũng được, bạn sẽ thấy hầu hết các món đều được dùng chung với một thức chấm đặc biệt lắm. Người ta gọi đó là chẳm chéo hay chẩm chéo, thứ gia vị chấm mà chỉ Tây Bắc mới có.

Chẳm chéo từ lâu đã trở thành một thứ gia vị truyền thống của đồng bào Tây Bắc, là loại gia vị được dùng phổ biến trong những bữa ăn hàng ngày. Tuy không phải là cao lương mĩ vị và với điều kiện ngày nay cũng không khó khăn để bạn có thể tìm mua một lọ chẳm chéo khô, thế nhưng thứ gia vị chấm này vẫn đặc biệt được nhiều người yêu thích. Có lẽ một phần cũng bởi vì hương vị đặc trưng của nó rất đậm đà Tây Bắc. Dần dần, chẳm chéo đã trở thành món chấm đặc sản của miền sơn cước này.

Nếu dịch theo tiếng Thái thì chẳm chéo có nghĩa là thức chấm có mùi thơm. Và đúng là thơm thật. Mùi thơm ấy đến từ một loại gia vị cũng rất Tây Bắc đó là mắc khén. Ai đã từng được ngửi mùi hương hay nếm thử mắc khén rồi thì biết chúng ngọt ngào đến nhường nào. Ngoài mắc khén, những loại gia vị được kết hợp để tạo nên chẳm chéo còn có ớt, tỏi, muối. Ngoài ra, tùy vào mỗi loại chẳm khác nhau mà người ta sẽ cho thêm những gia vị khác nhau.

cham-cheo

Món ăn nào chấm với chẳm chéo dường như cũng ngon hơn. Nếu ở miền xuôi, bạn được ăn xôi chấm với muối vừng thì lên Tây Bắc bạn sẽ được thưởng thức xôi cùng với chẳm chéo. Ai chưa từng được thưởng thức sẽ nghĩ “ăn đơn giản vậy làm sao mà ngon được” nhưng cứ thử ăn một lần mà xem, dân dã vậy thôi chứ nếm thử rồi thì khó quên lắm. Và sẽ còn khó quên hơn nếu như bạn dùng chẳm chéo để chấm với các món luộc như gà luộc, thịt luộc hay măng đắng luộc,… Ngoài ra, những món ăn đặc sản nổi tiếng của Tây Bắc như thịt trâu khô, thịt lợn khô, thịt bò khô, lạp xưởng gác bếp nếu được chấm cùng với chẳm chéo cũng sẽ ngon hơn rất nhiều.

Không quá khó để tìm mua những nguyên liệu làm chẳm chéo và vì vậy, cách chế biến để tạo ra chẳm chéo cũng khá đơn giản. Thứ gia vị đầu tiên cần phải nhắc đến bởi nếu không có nó bạn sẽ không thể làm ra chẳm chéo đó chính là mắc khén. Không chỉ chẳm chéo mà phần lớn các món ăn ở Tây Bắc đều được nêm nếm với gia vị mắc khén. Ngoài mắc khén thì các nguyên liệu như gứng, tỏi, ớt là không thể thiếu. Từ những thành phần chính này, người ta thêm bớt những thứ gia vị khác để tạo ra những món chẳm khác nhau phục vụ cho những món ăn khác nhau. Trước khi chế biến, ớt cần phải được nướng cho héo để bớt đi vị hăng nhưng vẫn giữ nguyên được vị cay vốn có. Sau đó đem tất cả các nguyên liệu giã nhỏ là đã có một bát chẳm chéo thơm ngon rồi.

cham-cheo-1

Không giống như chẳm chéo tươi có thời gian bảo quản ngắn và thường sử dụng ngay sau khi làm, với chẳm chéo khô, bạn chỉ cần đựng trong lọ kín và có thể sử dụng trong vòng 6 tháng sau đó. Không mất nhiều thời gian để làm chẳm chéo tươi, bạn có thể mua sẵn vài lọ chẳm chéo khô về cất trong nhà và sử dụng chúng trong mỗi bữa ăn hàng ngày nếu bạn muốn. Tuy nhiên, nếu có cơ hội, bạn hãy thử một lần hòa mình vào không khí của núi rừng Tây Bắc, cùng nhau ngồi giã để tạo ra một bát chẳm chéo tươi thơm ngon và ăn ngay với một loại thức ăn nào đó như măng đắng luộc chẳng hạn. Chắc chắn mùi vị sẽ khác rất nhiều so với món chẳm chéo khô bạn vẫn thường thưởng thức.

Chẩm chéo là thứ đồ chấm đặc biệt mang đậm hương vị của núi rừng Tây Bắc. Nếu ai đã thưởng thức một lần thì lại muốn được thưởng thức thêm nhiều lần nữa. Bởi thế mà chẩm chéo ngày nay không chỉ là món ăn được người Tây Bắc ưa thích mà còn là món ăn được nhiều thực khách khắp nơi ưa chuộng.