Ký sự hạt dổi: Đi tìm “vàng đen” Tây Bắc

Chỉ cần thêm một chút hạt dổi thôi là hương vị món ăn đã thơm ngon hơn hẳn. Đây cũng là bí quyết trong ẩm thực của người Thái Tây Bắc truyền qua bao đời nay. Người Thái coi hạt dổi như một đặc sản trời cho, là “vàng đen” nơi núi rừng.

Hạt dổi cùng với mắc khén là những gia vị độc của ẩm thực Tây Bắc. Hạt dổi có mùi thơm rất đặc trưng, thơm lừng rất khó tả. Người Thái thường sử dụng hạt dổi như một thứ gia vị không thể thiếu trong các món ăn truyền thống. Có lẽ “hữu xạ tự nhiên hương” nên loại gia vị đặc biệt ngày càng được nhiều người biết đến, trở thành đặc sản quý của vùng Tây Bắc.

ky su hat doi di tim “vang den” tay bac - Ký sự hạt dổi: Đi tìm “vàng đen” Tây Bắc

Hạt dổi là gia vị không thể thiếu trong các món ăn ở Tây Bắc

Tôi đã được thưởng thức những món ăn vô cùng ngon, có hương vị của hạt dổi ở Tây Bắc. Mâm cơm ngào ngạt hương thơm. Từ những món nướng như thịt lợn nướng hay thị trâu gác bếp đến món xào đều thơm hương dổi. Ăn một miếng thịt tôi cảm nhận như đó là những hương thơm tinh túy nhất của núi rừng Tây Bắc. Ăn một lần mà nhớ mãi, mỗi lần vô tình ngửi thấy mùi hạt dổi ở đâu đó tôi lại nhớ đến những bữa cơm đầy hấp dẫn trên bản Thái.

ky su hat doi di tim “vang den” tay bac 1 - Ký sự hạt dổi: Đi tìm “vàng đen” Tây Bắc

Món gà nướng chấm chẳm chéo làm từ mắc khén và hạt dổi

Ngày xưa, ở rừng Tây Bắc khá nhiều cây dổi. Những cây dổi cao vút xanh ngút ngàn. Những đứa trẻ vùng cao cứ chiều chiều lại thả trâu vào rừng. Mệt thì dựa lưng vào gốc cây dổi tỏa bóng rợp trời, lấy một chút nếp nương ra ăn cùng chút muối và hạt dổi. Chỉ đơn giản thế thôi những cũng no bụng để tiếp tục lùa trâu về bản. Một buổi chăn trâu, thơ thẩn dưới gốc cây dổi cũng nhặt được một túi hạt mang về đựng vào ống nứa rồi cất lên gác bếp dùng dần.

Ngày đó cây dổi còn khá nhiều, nhưng lâu dần trở nên hiếm. Bởi càng ngày hạt dổi càng có giá trị kinh tế cao, có thời điểm người dân chặt hạ cả cây dổi chỉ để lấy hạt. Giờ đây để lấy được những hạt dổi thơm nhất, phải vào tận rừng sâu tìm hạt của những cây dổi lâu năm, chắt lọc tinh túy của núi rừng.

ky su hat doi di tim “vang den” tay bac 2 - Ký sự hạt dổi: Đi tìm “vàng đen” Tây Bắc

Hạt dổi được mệnh danh là “vàng đen” của Tây Bắc

Mùa xuân, khi muôn hoa đua nở thì cũng là lúc những chùm hoa dổi trắng như sữa, bung nở đầu cành. Hoa nở rồi kết trái, đến cuối tháng 9, quả dổi chín đỏ cây, từng chùm rủ xuống chờ ngày hạt dổi đậu đất. Lúc này cũng là lúc người dân vào rừng “săn” hạt dổi. Đối với những ai có duyên thì nghề “săn” hạt dổi mang lại kinh tế rất cao.

Dịp mà tôi lên Tây Bắc vào đúng mùa dổi và muốn trải nghiệm nhiều hơn, tôi đã cùng người dân nơi đây vào rừng tìm “vàng đen”.  Đối với một người chưa từng đi rừng như tôi thì đây quả là một thử thách lớn. còn người dân nơi đây, vì họ đã quá quen và khi đi họ mang một niềm hy vọng lớn nên vô cùng háo hức. Còn có thời điểm, đồng bào nơi đây căng bạt ở trong rừng nhiều ngày liền để tìm hạt dổi. Thật gian nan!

ky su hat doi di tim “vang den” tay bac 3 - Ký sự hạt dổi: Đi tìm “vàng đen” Tây Bắc

Bảo quản trong lọ kín để hạt dổi không bị mất mùi hương

Khi trời còn chưa sáng, tôi đã được đánh thức dậy để bắt đầu cuộc hành trình khó khăn nhưng cũng đầy thú vị. Chẳng có nhiều đồ đạc lỉnh kỉnh mà chỉ cần một bi đông nước và một chút đồ ăn, thế là lên đường. Những người “thợ săn” cứ thế hăm hở đi. Vượt qua con đường mòn xuyên rừng, qua sườn núi chúng tôi đã nhìn thấy những cây dổi cổ thụ. Người dân địa phương cho biết những cây này có tuổi đời lên đến 60,70 năm. Hạt của nó rất thơm, hương vị đặc biệt.

Để lên được chỗ của những cây dổi kia cũng phải mất cả tiếng đồng hồ. Mồ hôi ướt đẫm áo tôi. Dù mệt nhưng trên đường đi được nghe những câu chuyện vô cùng thú vị của núi rừng, tôi cũng khá hăm hở.

Khi mặt trời lên đến đỉnh núi, chúng tôi dừng chân bên một khe suối để ăn cơm, nghỉ ngơi một chút để lại tiếp tục lên đường. Không khí ở nơi núi rừng này quả thật vô cùng dễ chịu. Trèo đèo, lội suối cuối cùng cũng lên đến nơi, tôi ngó thấy những cây dổi thân to, người ôm không hết. Cây to và cao nên chẳng thể trò lên đươc. Mỗi người chia nhau một ngả để tìm hạt dổi rừng nhưng số lượng khá ít. Chắc đã có một nhóm đến trước và nhặt hạt dổi về. Cuối cùng tôi cũng đã tìm được những hạt dổi đầu tiên, hạt dổi bé màu đỏ khi phơi khô thì chuyển thành màu đen.

ky su hat doi di tim “vang den” tay bac 4 - Ký sự hạt dổi: Đi tìm “vàng đen” Tây Bắc

Khi còn tươi, hạt dổi có màu đỏ

Có hai loại hạt dổi đó là hạt dổi to và hạt dổi nhỏ. Hạt dổi to thì khá nhiều, bán với giá thành thấp hơn, mùi không thơm thậm chí ngửi kĩ còn rất khó chịu. Còn hạt dổi nhỏ chính là hạt dổi rừng mà chúng tôi đi tìm, hạt nhỏ không đều nhau nhưng cực kì thơm. Khi hạt dổi mang về nhà thì được bán với giá rất cao nhưng vẫn thu hút nhiều người mua bởi hương thơm hấp dẫn mà nó mang lại cho từng món ăn.

Kết thúc hành trình đi tìm hạt dổi, tạm biệt Tây Bắc tôi mang theo vài hạt dổi trong túi hành lý trở về. Những con đường đi tìm hạt dổi, những món ăn thơm đượm hương rừng sẽ mãi còn trong ký ức của tôi.

Dân Hà

Bài viết liên quan

Xem thêm:  Tổng hợp những câu nói hay về sự lương thiện nổi tiếng nhất

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *