Hương vị đặc trưng Tây Bắc của hạt mắc khén

Những ai đã từng thưởng thức thịt khô của vùng Tây Bắc chắc hẳn sẽ không thể quên được hương vị đặc trưng của chúng. Một trong những thứ gia vị tạo nên mụi vị riêng biệt, độc đáo ấy chính là mắc khén.

Trong số các loại gia vị của đồng bào miền núi, mắc khén chính là thứ gia vị tuyệt vời nhất. Vị thơm và cay của mắn khén khiến nhiều người lầm tưởng đó là hạt tiêu rừng. Tuy nhiên, mắc khén là một loại gia vị hoàn toàn khác.

mac-khen

Là loại cây dại thuộc họ hồi, có tinh dầu và hương thơm, mắc khén đã trở thành huyền thoại, là thứ gia vị đậm đà không thể thiếu trong bữa ăn của đồng bào miền Tây Bắc. Cuối mùa xuân là dịp nở rộ của hoa mắc khén sau đó chúng đậu thành những chùm quả nhỏ nhìn bên ngoài như những chùm hạt rau mùi già. Mùa thu hoạch mắc khén là vào dịp cuối hè, người ta có thể trèo lên cây hái từng chùm hoặc dùng câu liền kéo những cành nhỏ rơi xuống. Mắc khen tươi không thể để được lâu, vì vậy, sau khi thu hoạch người dân đem phơi khô hoặc hong khô trên bếp củi để dùng dần. Mắc khén muốn sử dụng được thì cần phải nướng chín trên ngọn lửa, mùi thơm của mắc khén khi chín sẽ lan tỏa khắp các gian nhà khiến ta không sao cưỡng lại. 

Trong bữa ăn của những người Thái đen nói riêng và người dân Tây Bắc nói chung, mắc khén là thứ gia vị không thể thiếu. Thậm chí, thứ gia vị này đã trở thành huyền thoại. Trong những bữa ăn quan trọng của người dân Tây Bắc như mỗi dịp lễ tết hay có khách đến chơi nhà thì không thể nào thiếu được mắc khén. Để có thể tạo ra được gia vị mắc khén dùng cho các món ăn, người ta phải lên rừng hái những quả mắc khén chín, đem về phơi khô, rang chín rồi giã thành bột mịn.

mac-khen-1

Nếu ai đã từng thưởng thức những món ăn đặc sản của núi rừng Tây Bắc như thịt trâu khô, thịt bò khô hay thịt lợn khô, chắc hẳn sẽ rất ấn tượng với một hương vị vô cùng đặc biệt. Chính thứ hương vị này đã tạo nên nét độc đáo, đặc sắc riêng của món thịt khô nơi đây. Hương thơm ấy không gì khác đó chính là mắc khén. Không chỉ riêng thịt gác bếp mà các món nướng, món rán hay đồ chấm cũng được kết hợp với gia vị mắc khén. Mắc khén đặc biệt hợp với các món nướng. Nếu đã một lần được thưởng thức cá nướng hay thịt nướng được tẩm ướp thêm gia vị mắc khén thì sẽ khó mà quên được hương vị thơm ngon này. Chắc chắn rằng sẽ chẳng có một loại gia vị thơm thơm, cay cay đặc biệt được như mắc khén. Nếu bỏ một chút mắc khén vào trong nước chấm thì chấm bất cứ thứ gì cũng cảm thấy ngon hơn.

Để có được thứ gia vị tuyệt vời mang tên mắc khén, người dân đồng bào Tây Bắc phải vào tận rừng sâu, tìm đến những cây mắc khén già, vất vả lắm chứ không phải là điều đơn giản. Sau khi đã thu hoạch được mắc khén tươi, trở về bản, người dân phải phơi khô với những kỹ thuật cực kỳ chính xác dưới cái nắng liên tục trong 3-4 ngày thì mới giữ được hương vị thơm ngon của mắc khén. Nếu như phải rất vất vả để khai thác được mắc khén tươi thì việc nhặt hạt mắc khén khô ra khỏi cuộng lại đòi hỏi sự tỉ mỉ. Chính vì vậy mà những người đảm nhận công việc nhặt sạch cuộng này thường là chị em phụ nữ trong bản còn phần khai thác đương nhiên thuộc về cánh mày râu. Chưa hết đâu, sau khi được nhặt sạch cuộng, mắc khén được đem sàng sấy để loại bỏ bụi khô. Thành quả cuối cùng thu về là những hạt mắc khén khô, sạch với hương vị thơm ngon.

Để bảo quản mắc khén, bạn chỉ cần cất chúng trong những lọ kín rồi để ở nơi khô ráo, thoáng mát. Tuyệt đối không nên bảo quản trong tủ lạnh.

Có thể Mắc khén là một trong những loại gia vị độc đáo mà núi rừng Tây Bắc đã ban tặng người dân nơi đây, góp phần làm cho ẩm thực Việt Nam thêm phần phong phú. Ai đã được từng thưởng thức những món ăn chế biến từ gia vị này chắc chắn sẽ không thể quên được hương vị đặc trưng của nó mà không phải ở đâu cũng tìm thấy được.