Hạt mắc khén là gì?

Hạt mắc khén là thứ gia vị rất đặc biệt của Tây Bắc, có mùi thơm độc đáo. Nhiều người thường gọi loại hạt này là “Hạt Tiêu rừng”, nhưng không phải vì chúng hoàn toàn khác nhau về mùi vị. Theo đúng tiếng Thái (trắng) thì ta phải phát âm là MÁ KHÉN (chữ MÁ phát âm nhẹ dấu sắc thôi, là đúng tiếng Thái rồi đấy). Mắc Khén là cây thân gỗ, cao, to. Hoa ra thành từng chùm (giống như Hoa Xoan vậy), hàng năm đến tháng 11 Dương Lịch là hoa đậu thành Quả, chín, đây chính là thời điểm thu hoạch, bà con trèo, bẻ từng chùm rồi để chỗ râm mát, hoặc treo lên gác bếp dùng cả năm. Đúng ra thì không gọi là HẠT Mắc Khén, mà phải gọi là Quả Mắc Khén, vì sử dụng nó phải nó bao gồm quả (như quả cây rau Mùi) và thứ hạt đen đen (như hạt vừng) bên trong! Đó mới là Mắc Khén!

Hạt Mắc Khén được coi là linh hồn của ẩm thực Tây Bắc bởi hầu hết các món ăn của đồng bào dân tộc Thái ở Tây Bắc đều sử dụng Mắc Khén làm gia vị! Mắc Khén có mùi thơm nồng nàn, thơm gấp nhiều lần hạt Tiêu, và đặc biệt nhất là cảm giác “tê lưỡi” khi ăn và nếm thử Mắc Khén, hệt như khi chúng ta bị dòng điện 3 hoặc 5 vôn chạm vào lưỡi vậy. Mắc Khén tươi có màu xanh, nếu sử dụng ngay lúc tươi này có mùi vị thơm ngon nhất. Nhưng vì không bảo quản được lâu, nên bắt buộc sau khi hái xong, ta phải phơi khô. Sau khi phơi khô, Quả Mắc Khén sẽ nở ra, bên trong có hạt màu đen.

Sử dụng hạt mắc khén như thế nào?

Hạt Mắc Khén là gia vị thường được dùng để tẩm ướp các món nướng (như cá nướng, thịt nướng…), món rán hay làm nước chấm của người Tây Bắc. Tuy nhiên cũng không nên cho quá nhiều Mắc Khén, bởi món ăn của ta sẽ bị đắng. Hãy cho 1 lượng vừa phải. Rồi khi ăn, nếu chưa thấy ưng ý, ta hãy pha thêm Mắc Khén với nước chấm hoặc trộn với Bột Canh để chấm thêm.

– Tẩm ướp món nướng: Mắc khén rất hợp với các món nướng! Tẩm 1 chút mắc khén vào Cá hoặc Thịt rồi nướng thì có vị đặc trưng, ăn 1 lần khó quên lắm. Tôi đi rừng, đi sông suối bắt cá cùng anh em dân bản. Luôn luôn mang theo 1 gói nhỏ bột Mắc Khén để sử dụng.

– Dùng với món chiên rán: Ta có thể dùng Mắc Khén để tẩm ướp thực phẩm như cá, thịt trước khi đem rán. Mùi Mắc Khén cay cay, thơm thơm, đảm bảo không có loại gia vị nào đặc biệt đến thế.

– Pha nước chấm: Chỉ cần cho 1 chút bột Mắc Khén đã rang xay vào bát nước mắm, chấm gì cũng thấy ngon. Đặc biệt là chấm Cá, Thịt nướng hoặc Rán. Còn cầu kì hơn nữa phải kể đến món chấm có tên gọi “Chẳm Chéo” đây chính là món chấm tinh túy nhất của ẩm thực Tây Bắc, và tất nhiên không thể thiếu hạt Mắc Khén.

– Tẩm ướp làm thịt khô: Rất nhiều người khi ăn món Thịt Trâu hay Bò khô của Tây Bắc cứ thắc mắc không hiểu có vị gì mà đặc biệt đến thế. Tất cả đều là nhờ Mắc Khén với hương vị vô cùng đặc trưng.

Cách sơ chế hạt mắc khén

Thường nếu mua Mắc Khén đã rang, xay, được đóng vào từng gói nhỏ thì chỉ việc sử dụng, nhưng nếu mua hạt Mắc Khén khô và thô, tức là chưa qua xử lý gì cả thì bạn cần phải rang, rồi xay thành bột thì mới sử dụng được. Chú ý, không nên rang/xay quá nhiều, mỗi lần ta chỉ cần rang 1 ít, dùng hết rồi lại rang tiếp.

Sau khi đã rang xong, bạn không nên xay hoặc giã luôn mà hãy để nguyên như vậy trong vòng 30 – 40 phút cho nguội hẳn rồi mới xay. Vì Mắc Khén nhiều tinh dầu, nếu ta xay ngay khi còn nóng sẽ bị dính, rất khó mịn. Sử dụng cối xay hạt Tiêu sẵn có trong gia đình, hoặc cối giã tán nhỏ hạt Mắc Khén. Bột Mắc Khén thành phẩm chỉ cần mịn vừa phải, không nhất thiết phải mịn nhỏ như bột hạt Tiêu.

Cách bảo quản hạt mắc khén

Cho vào lọ thật kín để bảo quản, tốt nhất sử dụng những chai nước như chai Pepsi, Cocacola để đựng, vừa tiện lợi, mà lại rất kín. Không bị mất mùi! Chú ý không bảo quản trong tủ lạnh, chỉ cần để nơi râm mát.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

mới đặt mua